Η συζήτηση γύρω από τη νοθεία του μελιού δεν είναι καινούρια. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το πρόβλημα έχει πάρει διαστάσεις που απειλούν τόσο την εμπιστοσύνη του καταναλωτή όσο και το κύρος της ελληνικής μελισσοκομίας. Ως Honey Experts, μέσα από γευσιγνωσίες, μαθήματα, παρουσιάσεις σε τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μέσα και εκπαιδευτικές επισκέψεις σε μελισσοκομεία, ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με ανθρώπους που θέλουν να μάθουν την αλήθεια: «Τι είναι τελικά το μέλι που αγοράζω;» και «Πώς αναγνωρίζω τη νοθεία;».

Το βασικότερο πρόβλημα της εποχής είναι η αθρόα εισαγωγή τεχνητών σιροπιών, κυρίως από την Κίνα. Αυτά τα σιρόπια έχουν σχεδιαστεί ώστε να μοιάζουν με μέλι — χωρίς όμως να παράγονται από μέλισσες. Κατασκευάζονται από υδρολυμένα σάκχαρα (ρύζι, καλαμπόκι, τεύτλα), τροποποιούνται εργαστηριακά για να θυμίζουν φυσικό μέλι και, το σημαντικότερο, δεν περιέχουν γυρεόκκους. Η απουσία γύρης, που αποτελεί το «βιολογικό αποτύπωμα» κάθε μελιού, επιτρέπει σε όσους τα χρησιμοποιούν να αποκρύπτουν την πραγματική προέλευση του προϊόντος.

Στις γευσιγνωσίες που πραγματοποιούμε ως Honey Experts, το κοινό εντυπωσιάζεται όταν μαθαίνει ότι η γεύση –αν και πολύτιμη– δεν αρκεί πλέον για την ανίχνευση νοθείας. Τα σύγχρονα σιρόπια έχουν τόσο ουδέτερο και «καθαρό» προφίλ που σε κάποιες περιπτώσεις μιμούνται το μέλι καλύτερα από όσο θα φανταζόταν κανείς. Εκεί έρχεται η επιστήμη: η γυρεοσκοπική ανάλυση, η μελέτη των αρωματικών προφίλ, η ηλεκτρική αγωγιμότητα, η υγρασία και οι ισοτοπικές μέθοδοι είναι εργαλεία που αποκαλύπτουν αυτό που δεν μπορεί να αντιληφθεί ο ουρανίσκος. Ακριβώς γι’ αυτό στις εκπαιδευτικές μας δράσεις επιμένουμε στη σύνδεση γευσιγνωσίας και επιστημονικής γνώσης.

Το νομικό πλαίσιο, ωστόσο, παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία εξακολουθεί να επιτρέπει τις γενικόλογες ενδείξεις του τύπου «Μείγμα μελιών Ε.Ε. και εκτός Ε.Ε.». Με λίγα λόγια, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει αν το μέλι του προέρχεται από ελληνική φύση ή αν πρόκειται για ένα φθηνό μίγμα από τρίτες χώρες. Αυτή η αδιαφάνεια δημιουργεί γόνιμο έδαφος για ελληνοποιήσεις και «δημιουργικές» ετικέτες που εκμεταλλεύονται την καλή φήμη του ελληνικού μελιού.

Στην Ελλάδα, το αποτέλεσμα είναι πολλαπλά επιβαρυντικό: πραγματικοί παραγωγοί αδυνατούν να ανταγωνιστούν τις εξευτελιστικές τιμές, η αγορά στρεβλώνεται και το ελληνικό μέλι –που είναι από τα καλύτερα διεθνώς– κινδυνεύει να χάσει την υπόληψή του εξαιτίας φθηνών, νοθευμένων προϊόντων.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που στο Honey Experts επιμένουμε στην ενημέρωση του κοινού: μέσα από σεμινάρια, τηλεοπτικές παρεμβάσεις και βιωματικές επισκέψεις σε μελισσοκομεία, εξηγούμε τι σημαίνει πραγματικό μέλι, ποια είναι τα φυσικά χαρακτηριστικά των ελληνικών ποικιλιών και πώς μπορεί κάποιος να ελέγχει τις ετικέτες και τις πιστοποιήσεις.

Η αξία των μονοποικιλιακών μελιών ως «σταθερά αναφοράς»

Το αυθεντικό ελληνικό μονοποικιλιακό μέλι —θυμάρι, πεύκο, έλατο, ερείκη, καστανιά κ.ά.— έχει σταθερά, αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά:

• χρώμα συγκεκριμένης απόχρωσης

• τυπική υφή και ιξώδες

• μοναδικό άρωμα φυτικής προέλευσης

• σταθερό γευστικό προφίλ

Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά πέρα από μικρές φυσικές διακυμάνσεις. Έτσι, ο εκπαιδευμένος καταναλωτής μπορεί πολύ εύκολα να εντοπίσει όταν κάτι «δεν πάει καλά».

Γι’ αυτό στα Honey Experts Workshops οι συμμετέχοντες δοκιμάζουν συστηματικά μονοποικιλιακά μέλια ώστε να «χτίσουν» γευστική μνήμη. Είναι εντυπωσιακό πόσο γρήγορα οι άνθρωποι που δεν είχαν καμία εμπειρία αναγνωρίζουν, μετά από λίγες δοκιμές, ποια μέλια αποκλίνουν από το φυσιολογικό.

Η λύση βρίσκεται σε τρεις άξονες: αυστηρότερη νομοθεσία, σύγχρονοι έλεγχοι και ενημερωμένος καταναλωτής. Η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει σε υποχρεωτική αναγραφή αναλυτικών ποσοστών προέλευσης, ενίσχυση των εργαστηριακών ελέγχων και επικαιροποίηση των μεθόδων ανάλυσης που πλέον δεν επαρκούν για τις νέες μορφές νοθείας. Παράλληλα, η διάδοση της μελισσοκομικής παιδείας και της ορθής γευσιγνωσίας δίνει στον καταναλωτή τα εργαλεία να ξεχωρίζει το αυθεντικό προϊόν.

Το μέλι, ένα από τα πιο ευγενή δώρα της φύσης, δεν πρέπει να γίνει θύμα της βιομηχανικής απληστίας. Με σωστή ενημέρωση, επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση και διαφάνεια, η αγορά μπορεί να προστατευθεί και η αξία του ελληνικού μελιού να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη. Μέχρι τότε, η ευθύνη για ενημέρωση και εκπαίδευση ανήκει σε όλους μας — ως Honey Experts συνεχίζουμε καθημερινά αυτή την αποστολή.

greek honey, νοθεία μελιού